Σκολίωση: Αίτια, Συμπτώματα, Είδη και Σύγχρονες Μέθοδοι Αντιμετώπισης
1. Τί είναι η Σκολίωση της Σπονδυλικής Στήλης;
Γενικά Σκολίωση ονομάζουμε κάθε κλίση (κύρτωση) της Σπονδυλικής Στήλης προς τα πλάγια. Ο Ιπποκράτης αναφέρει τη σκολίωση και η λέξη προέρχεται από το σκολιός, που σημαίνει στρεβλός, στραβός.
Απλές συνηθισμένες ακτινογραφίες δισδιάστατες (2D) και τρισδιάστατες (3D) μετά από επεξεργασία στο computer. Πειραματικό ακόμα στάδιο επεξεργασίας (From the Journal of SRS, volume2, issue2, March 2014)
2. Τί είναι η Κύφωση της Σπονδυλικής Στήλης
Κύφωση είναι η κλίση της Σπονδυλικής Στήλης προς τα εμπρός και δημιουργεί αυτό που ονομάζουμε καμπούρα.
3. Ποιά είναι η Φυσιολογική Σπονδυλική Στήλη (ΣΣ);
Σε κάθε άνθρωπο η ΣΣ έχει τις φυσιολογικές της κλίσεις (καμπύλες). Στη θωρακική περιοχή κλίνει εμπρός και δημιουργεί τη φυσιολογική κύφωση που φτάνει τις 20°-40°, ενώ στην οσφυϊκή περιοχή κάνει φυσιολογική κλίση προς τα πίσω στις ίδιες περίπου μοίρες (30°-50°).
Φυσιολογική κλίση στο πλάι δεν υπάρχει στη ΣΣ. Κάτω από 10° πλάγια κλίση, θεωρούμε ότι είναι μεν ‘’σκολίωση’’ αλλά όχι σοβαρή, και πρέπει το παιδί να παρακολουθείται για περαιτέρω επιδείνωση. Κάθε άνθρωπος έχει φυσιολογική κύφωση 20°-40°· πέραν αυτού θεωρείται παθολογική.
Στην κατά μέτωπο προβολή της σπονδυλικής στήλης δεν πρέπει φυσιολογικά να υπάρχει καμία κλίση προς το πλάι (σκολίωση)
4. Πού Οφείλεται η Σκολίωση;
Διάφορες αιτίες μπορούν να προκαλέσουν σκολίωση της ΣΣ, όπως οι φλεγμονές, οι κύστεις, οι όγκοι, διάφορες παραλύσεις ή σπαστικότητες, συγγενή αίτια (δηλαδή να μη σχηματίστηκαν φυσιολογικοί σπόνδυλοι ή πλευρές κατά την εμβρυϊκή ζωή στη μήτρα της μητέρας), ακόμα σύνδρομα διάφορα όπου συνυπάρχουν με άλλες παθήσεις στον οργανισμό. Στην ενήλικη ζωή η σοβαρή εκφύλιση της ΣΣ μπορεί να οδηγήσει στη σκολίωση των Ενηλίκων. Βέβαια συχνότερη όλων είναι η άγνωστης αιτιολογίας σκολίωση.
Διάφοροι τύποι Εφηβικής Σκολίωσης ανάλογα με την περιοχή εντόπισης στη ΣΣ
Παλαιά γύψινα προπλάσματα ασθενών με σκολίωση της ΣΣ
5. Υπάρχουν Πολλά Είδη Σκολίωσης
Ανάλογα με τα αίτιά της έχουμε σκολίωση συγγενή, παραλυτική-νευρομϋική, εκφυλιστική (ενηλίκων), αυτή που συνυπάρχει με κάποιο σύνδρομο, ακόμα και τη μετατραυματική μετά από κάκωση της ΣΣ. Μία άλλη κατηγορία είναι η λειτουργική, αυτή που οφείλεται σε κακή στάση, ‘’συνήθεια’’, αγυμνασία χαλαρότητα των μυών. Ακόμα υπάρχει η ανταλγική (όταν κάποιος πονάει, χωρίς να το θέλει γέρνει στη μια μεριά για να ανακουφιστεί, έχουμε σκολίωση από ανισοσκελία, η υστερική κλπ). Όλες οι προηγούμενες αιτίες που τα αίτιά τους είναι γνωστά, αποτελούν μόνο το 10%-15% όλων των σκολιώσεων.
Η πλέον συχνή 85%-90%, είναι αυτή που ονομάζουμε ‘’άγνωστης αιτιολογίας’’ ή ‘’εφηβική σκολίωση’’ ή ‘’ιδιοπαθής σκολίωση’’. Είναι η συχνότερη και η πλέον επικίνδυνη αφού ΔΕΝ γνωρίζουμε το αίτιό της για να την πολεμήσουμε.
Νευρομϋική Σκολίωση
Βρεφική
Νηπιακή Σκολίωση
Σκολίωση Λειτουργική, από κακή στάση, αγυμνασία, χαλαρότητα των μυών. Συνυπάρχει και κύφωση ντροπής-συστολής. Όταν στα κορίτσια αρχίζει να αναπτύσσεται το στήθος, προσπαθούν να το κρύψουν φέρνοντας τους ώμους μπροστά και κάτω. Αυτό βέβαια με την πάροδο του χρόνου φεύγει, όχι όμως σε όλα τα κορίτσια που γίνεται μια κακή συνήθεια που έχει τις συνέπειές της. Συνηθέστερα παρατηρείται σε κορίτσια που θα ήθελαν να έχουν μικρότερο ή μεγαλύτερο στήθος από αυτό που έχουν
6. Ιδιοπαθής Σκολίωση (ΙΣ)
Δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα για την ιδιοπαθή σκολίωση, παρά τις έρευνες που συνεχώς γίνονται. Τα άτομα που εμφανίζουν ιδιοπαθή σκολίωση είναι υγιή χωρίς ιστορικό κάποιας πάθησης. Κατά καιρούς έχουν ενοχοποιηθεί διάφοροι παράγοντες όπως συγγενείς ανωμαλίες, νευρολογικές παθήσεις, γενετικοί παράγοντες, ορμονικές διαταραχές, ασύμμετρη ανάπτυξη των μυών, των σπονδύλων ή των μεσοσπονδυλίων δίσκων (αίτια γενετικής, ανάπτυξης, κολλαγόνου, μύες, οστά, νευρολογικά αίτια). Μέχρι στιγμής τα αποτελέσματα είναι πολύ φτωχά, παρά τις συνεχείς έρευνες που γίνονται για πενήντα και πλέον χρόνια και η αιτία της παραμένει άγνωστη. Φαίνεται ότι πλησιάζουμε να αποδείξουμε ότι γενετικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο.
Από τα διάφορα ερευνητικά εργαστήρια αναφέρονται ελπιδοφόρες πληροφορίες ότι στο DNA εντοπίζονται σημεία που πιθανότατα σχετίζονται με την ιδιοπαθή σκολίωση. Βέβαια απέχουμε πάρα πολύ ακόμα για να αξιοποιήσουμε τις πρώτες αυτές πληροφορίες και ακόμα βρισκόμαστε πολύ μακρύτερα για να εφαρμόσουμε στην πράξη, τις νεότερες γνώσεις.
Ιδιοπαθής Σκολίωση Οι κλινικές ασυμμετρίες στο πίσω μέρος του σώματος
Ιδιοπαθής Σκολίωση Ακτινογραφία
1. αρχική,
2. φορώντας τον κηδεμόνα και
3. τελική μετά την συμπλήρωση της θεραπείας
7. Σε Ποια Ηλικία Εμφανίζεται η Ιδιοπαθής Σκολίωση;
Η σκολίωση μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, βρεφική, νηπιακή, παιδική, εφηβική, ακόμα και στην ενήλικη ζωή έχουμε την ΙΣ (παραμελημένες εφηβικές σκολιώσεις). Σε όσο μικρότερη ηλικία εμφανιστεί τόσο πιο επιθετική είναι συνήθως. Η συνηθέστερη ηλικία που προσβάλλει η ΙΣ είναι μεταξύ 8-16 ετών, γι’ αυτό την ονομάζουμε και εφηβική.
Παιδική
Εφηβική
7. Σε Ποια Ηλικία Εμφανίζεται η Ιδιοπαθής Σκολίωση;
Το γεγονός ότι στο 25%-30% των ανθρώπων που εμφανίζουν Ιδιοπαθή σκολίωση έχουν κάποιο οικογενειακό ιστορικό σκολίωσης, οδηγεί σε σκέψη για σύνδεση της παραμόρφωσης με γενετικούς παράγοντες και πολλοί επιστήμονες σήμερα ερευνούν αυτό το ενδεχόμενο. Πολύ πρόσφατες μελέτες τείνουν να συνδέσουν τη σκολίωση με ανωμαλίες στο DNA χωρίς να έχει ανακαλυφθεί γονίδιο συνδεδεμένο με την ΙΣ σκολίωση. Αρκούμαστε να λέμε σήμερα, ότι στην ίδια οικογένεια έχουμε αυξημένο ποσοστό εμφάνισης ΙΣ, χωρίς να γνωρίζουμε την αιτία.
Δίδυμες αδελφές με την ίδια σκολίωση Θδ/Οα, Η μία εμφανίζει μεγαλύτερη ασυμμετρία από την άλλη και αυτό φαίνεται και στις ακτινογραφίες
Μητέρα, κόρη και θεία (αδελφή της μητέρας) με ιδιοπαθή σκολίωση.
Μητέρα και κόρη έχουν την ίδια σκολίωση θωρακική δεξιά (Θδ)
Η θεία έχει θωρακική αριστερά (Θα)
8. Δεν Γνωρίζουμε Αρκετά για την Ιδιοπαθή Σκολίωση
Δεν γνωρίζουμε γιατί μια ΙΣ σχετικά μικρή πχ. 18°-20° να αυξάνεται σε σύντομο χρονικό διάστημα και να φτάνει σε 40°-50°, δεν γνωρίζουμε γιατί να είναι στη δεξιά μεριά του θώρακα πολύ πιο συχνή απ’ ότι στην αριστερή, δεν γνωρίζουμε γιατί να μην πονάει για να αναγκαστεί κάποιος να πάει νωρίς στο γιατρό. Δεν γνωρίζουμε γιατί η εφηβική σκολίωση είναι δέκα φορές συχνότερη στα κορίτσια απ’ ότι στα αγόρια. Ακόμα δεν γνωρίζουμε γιατί στους Νέγρους της Αμερικής το ποσοστό της είναι πολύ χαμηλότερο (0,5%) ενώ στο λευκό πληθυσμό φτάνει μέχρι και το 5% σε ορισμένες έρευνες και μελέτες. Δεν γνωρίζουμε γιατί συμβαίνει η στροφική παραμόρφωση και γιατί στις περισσότερες περιπτώσεις ιδιοπαθούς σκολίωση εμφανίζεται ελαττωμένη η φυσιολογική Κύφωση της ΣΣ (υποκύφωση). Πολύ φτωχή είναι η γνώση μας στα περισσότερα ερωτήματα.
Ραγδαία επιδείνωση στο ίδιο κορίτσι
Κορίτσι 9,5 χρονών με θωρακική δεξιά ιδιοπαθή σκολίωση 22°. Δε δέχτηκε να κάνει θεραπεία με κηδεμόνα. Οι γονείς προτίμησαν Φυσιοθεραπεία
Το ίδιο κορίτσι σε ηλικία 10,5 χρονών. Η σκολίωση αυξήθηκε και δημιουργήθηκε και δεύτερη σκολίωση στην οσφυϊκή περιοχή Θδ/Οα 48°/30°. Πάλι αρνήθηκε τον κηδεμόνα και συνέχισε τη φυσιοθεραπεία. Δεν δέχτηκε να κάνει θεραπεία με κηδεμόνα
Το ίδιο κορίτσι σε ηλικία 12 χρονών. Η σκολίωση αυξήθηκε και έφτασε τις 92°/ 44° (Θδ/Οα). Η μόνη λύση ήταν το χειρουργείο που έγινε με διπλή επέμβαση
8. Δεν Γνωρίζουμε Αρκετά για την Ιδιοπαθή Σκολίωση
Σήμερα γνωρίζουμε λίγα πράγματα αλλά ουσιαστικά και πολύ βοηθητικά για την εφηβική σκολίωση. Γνωρίζουμε με πολύ μεγάλες πιθανότητες (>80%) να ξεχωρίσουμε ποιες σκολιώσεις θα μεγαλώσουν και ποιες όχι.
Ο ειδικός γιατρός αφού λάβει υπόψη όλους τους προγνωστικούς παράγοντες ( επιδείνωσης ), θα πρέπει να κατατάξει τη σκολίωση αρχικά για το είδος , τον τύπο, το μέγεθος, τη στροφή, τη σκληρότητα, την κλινική ασυμμετρία κλπ. και θα πρέπει να προγνώσει την εξέλιξη της, για να δώσει τις κατάλληλες οδηγίες.
Αυτό βέβαια είναι το δυσκολότερο πρόβλημα και χρειάζεται γνώση, εξειδίκευση και εμπειρία για να αποφασίσει ο ειδικός γιατρός για τον τρόπο αντιμετώπισης, σε κάθε παιδί ξεχωριστά αφού δεν υπάρχουν προκαθορισμένες συνταγές. Κάθε παιδί είναι ξεχωριστή περίπτωση.
Προοδευτική επιδείνωση μετά από Φυσιοθεραπεία. Το ίδιο παιδί που ενώ γινόταν παρακολούθηση ο γιατρός διαβεβαίωνε ότι όλα πήγαιναν καλά και το παρέπεμπε για φυσιοθεραπεία
Γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι δεν ισχύουν οι παλιές – αρχαίες και ξεπερασμένες θεωρίες ότι το αίτιο της σκολίωσης είναι πρόβλημα μυϊκό, πρόβλημα ανισορροπίας των μυών του κορμού, ότι η αγυμνασία και η κακή στάση μπορούν να δημιουργήσουν σκολίωση. Στηριζόμενοι σε αυτές τις θεωρίες οδηγήθηκαν στη θεωρία των ειδικών εξειδικευμένων ασκήσεων για την αντιμετώπισή της (Γαλλική σχολή του περασμένου αιώνα). Διαπιστώθηκε ακόμα ότι η σκολίωση ΔΕΝ σταματά να αναπτύσσεται με την εμφάνιση της περιόδου στα κορίτσια όπως παλαιότερα πιστεύαμε, ούτε ότι δεν επιδεινώνεται μετά την ηλικία των 15-16 ετών, διότι τελειώνει η ανάπτυξη. Η σκολίωση δεν σταματά να επιδεινώνεται σε οποιαδήποτε ηλικία. Στην εφηβεία που το δυναμικό ανάπτυξης είναι πολύ μεγάλο αυξάνεται γρήγορα και έντονα, αργότερα ( στην ενήλικη ζωή μετά τα 18 χρ.) αυξάνει αλλά με πολύ χαμηλότερους ρυθμούς, με μέσο όρο 0,5%-1% το χρόνο.
Δυστυχώς ακόμα και σήμερα, πολλοί γονείς πηγαίνουν τα παιδιά τους σε ‘’ειδικά’’ κέντρα για φυσιοθεραπεία ή ασκήσεις, χειροπρακτική κλπ. για να πολεμήσουν τη σκολίωση, κάτι που τον προηγούμενο αιώνα εφαρμοζόταν. Δυστυχώς ακόμα και γιατροί έχουν αυτές τις ξεπερασμένες γνώσεις και δίνουν αυτές τις οδηγίες. Κανένα είδος φυσιοθεραπείας, γυμναστικής, άσκησης γενικής, ειδικής, εκλεκτικής, υπερεκλεκτικής δεν μπορεί να προλάβει, να βελτιώσει ή να θεραπεύσει τη σκολίωση. Απεναντίας η επιδείνωση είναι το συνηθέστερο αποτέλεσμα
9. Τι Προκαλεί η Σκολίωση;
Πρώτιστα δημιουργεί ασυμμετρία και παραμόρφωση στο σώμα ανάλογα με το βαθμό της καμπύλης και κυρίως με τη στροφική παραμόρφωση της ΣΣ. Τα κυριότερα ευρήματα κατά την εξέταση είναι η ασυμμετρία ώμων και ωμοπλάτης (στη μια πλευρά είναι ψηλότερα), το ένα στήθος προέχει και φαίνεται μεγαλύτερο, το πλευρικό τόξο (οι πλευρές κάτωθεν του στήθους μπροστά) προεξέχει, η μέση (πλαϊνό) του σώματος είναι ασύμμετρη (η μία πλευρά εισέχει και η άλλη ευθειάζεται) και η λεκάνη έχει κλίση που κάνει ψευδή ανισοσκελία. Οι πολύ μεγάλες παραμορφώσεις δυνατόν να επηρεάσουν τις λειτουργίες βασικών οργάνων του θώρακα και της κοιλιάς (σπάνια)
10. Είναι Αρρώστια η Ιδιοπαθής Σκολίωση;
Δεν είναι αρρώστια, δεν χρειάζονται φάρμακα ή ενέσεις για να την κάνουμε καλά. Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε το αίτιό της και δεν έχουμε εμβόλιο για να την προλάβουμε. Ανήκει στις παραμορφώσεις του ανθρώπου και σήμερα τη θεωρούμε κοσμητικό κυρίως πρόβλημα που με το χρόνο επιδεινώνεται. Λαμβάνοντας υπόψη τη σημερινή αντίληψη περί της εμφάνισης και ομορφιάς του ανθρώπου εύκολα αντιλαμβανόμαστε γιατί δεν είναι αποδεκτό αυτό, που παλαιά λέγαμε για τη σκολίωση, ότι δεν πειράζει, δεν το παρατηρεί κανείς, δε φαίνεται, ή είναι πρόβλημα της εφηβείας και το αφήναμε στη τύχη του. Σήμερα πρώτιστα θεωρείται πρόβλημα κοσμητικό –εμφανισιακό. Τα σημερινά κυρίως κορίτσια σαν πρότυπο ομορφιάς δεν έχουν τη μητέρα και τη γιαγιά αλλά τα διάφορα μοντέλα.
11. Πόσο Επικίνδυνη είναι η Ιδιοπαθής Σκολίωση;
Επικίνδυνη είναι διότι δε γνωρίζουμε την αιτία για να την πολεμήσουμε και δεν δίνει συμπτώματα για να την υποπτευθούμε ώστε να πάει κάποιος ενωρίς στον ειδικό γιατρό. Μεγαλώνει και παραμορφώνει το σώμα προοδευτικά.Αν διαπιστωθεί νωρίς (μικρή ηλικία, μικρή καμπύλη, μικρή στροφή των σπονδύλων) η αντιμετώπιση της είναι ευκολότερη και πολύ αποτελεσματική.
Με την προϋπόθεση ότι αντιμετωπίζεται σωστά (ορθές οδηγίες, κατάλληλος κηδεμόνας και έμπειρος ειδικός γιατρός). Αυτός είναι ο λόγος που συνεχώς ζητούμε έγκαιρη εντόπιση της σκολίωσης με το school screening και την ευαισθητοποίηση του κοινού. Πρέπει να μεταδώσουμε την γνώση της έγκαιρης διάγνωσης σε όλο τον κόσμο αν είναι δυνατόν. Επικίνδυνη είναι όταν κάποιο παιδί αρχίσει αρχικά θεραπεία με κηδεμόνα και ξαφνικά την διακόψει, όταν δεν γίνεται συστηματική θεραπεία, όταν η ασυνέπεια στο ωράριο εφαρμογής του κηδεμόνα, στο δέσιμο και σφίξιμο του είναι ανεπαρκές και κύρια όταν ο είναι ακατάλληλος κατασκευαστικά.
Η συνεπής παρακολούθηση παίζει σημαντικότατο ρόλο. Δεν είναι τόσο επικίνδυνη η σκολίωση ώστε να κινδυνεύει η ζωή του ανθρώπου, είναι όμως επικίνδυνη για τα προβλήματα που δημιουργεί, κοσμητικά, ψυχολογικά αλλά και οργανικά. Η ιδιοπαθής σκολίωση της εφηβείας δεν προκαλεί πόνο για να οδηγήσει στο γιατρό νωρίς.
Σε μεγαλύτερες ηλικίες μετά την εφηβεία, ένα από τα κύρια προβλήματα είναι ο πόνος όπως, οσφυαλγία, ισχιαλγία, αυχεναλγία ή ραχιαλγία (ιδίως αν συνυπάρχει και κύφωση). Βέβαια σε βαριές, μεγάλες και παραμελημένες σκολιώσεις τα προβλήματα είναι εντονότερα και σοβαρότερα που όχι συχνά, δυνατόν να επηρεάσει τις λειτουργίες βασικών οργάνων.
Όσο πιο πρώιμα ανακαλυφθεί η σκολίωση, όσο μικρότερες ασυμμετρίες δημιουργήσει, όσο μικρότερη καμπύλη έχουμε, όσο μικρότερη ηλικία, όσο πιο ελαστική είναι η σπονδυλική στήλη και όσο μικρότερη στροφή των σπονδύλων υπάρχει, τόσο ευκολότερη και αποτελεσματικότερη είναι η αντιμετώπιση και σίγουρα το τελικό αποτέλεσμα της θεραπείας είναι πολύ καλύτερο